โรคช่องหูภายนอกอักเสบ

                หลายท่านที่เลี้ยงสุนัขมักจะได้พบเจอโรคต่างๆเกี่ยวกับสุนัขมาไม่มากก็น้อย หนึ่งในนั้นก็น่าจะเป็นโรคช่องหูอักเสบ ซึ่งเป็นโรคที่พบบ่อยมากในสุนัข เรามาดูกันว่าโรคนี้เกิดขึ้นได้จากสาเหตุใดบ้าง

                สาเหตุของปัญหาหูอักเสบนั้น แบ่งออกเป็น 2 ปัจจัยหลัก ได้แก่

1.       สาเหตุโน้มนำ

        -  ลักษณะโครงสร้างประจำพันธุ์ของสุนัขที่มีช่องหูตีบแคบ ใบหูพับลงหรือมีขนในช่องหูมาก
2.    สาเหตุหลัก เช่น ปรสิตภายนอก (เช่น เห็บ หมัด หรือไรขี้เรื้อน), เชื้อโรค ( เช่น แบคทีเรีย หรือรา) หรือการแพ้ต่างๆ เช่น สิ่งสูดดม  อาหาร หรือสิ่งสัมผัส เป็นต้น

-  การติดเชื้อแบคทีเรีย

        -  การติดเชื้อยีสต์หรือเชื้อรา

        - การติดพยาธิภายนอก เช่น ไรขี้เรื้อเปียก หรือไรขี้เรื้อนแห้ง เป็นต้น

        - การแพ้ เป็นความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันซึ่งตอบสนองไวเกินไป จัดเป็นสาเหตุหลักที่สำคัญของปัญหาหูอักเสบ ได้แก่ การแพ้สิ่งสูดดม การแพ้อาหาร การแพ้สิ่งสัมผัส หรือแพ้ยา

        - สิ่งแปลกปลอมหรือการได้รับบาดเจ็บต่างๆ สุนัขจะเกาหรือทำร้ายตัวเองจนเกิดบาดแผลและเป็นผลให้เกิดการติดเชื้อแทรกซ้อนตามมาได้

        - ความผิดปกติทางฮอร์โมน เนื่องจากความไม่สมดุลของฮอร์โมนการทำความสะอาดช่องหู

        ช่องหูของสุนัขและแมวจะมีลักษณะเป็นท่อรูปตัว L มักมีขนขึ้นมากในช่องหูต้องถอนออกให้เรียบร้อย

        การใช้น้ำยาล้างหู โดยหยอดน้ำยาลงในช่องหูแล้วนวดเบาๆบริเวณโคนหูประมาณ 30 วินาที แล้วจึงซับให้แห้งด้วยสำลีสะอาดและใช้ก้านไม้ที่พันด้วยสำลีที่ชุ่มน้ำยาทำความสะอาดช่องหู ทำซ้ำกันจนพบว่าไม่มีเศษเนื้อเยื่อหรือขี้หูหลงเหลืออยู่ในช่องหูอีก หลังจากทำความสะอาดหูแล้ว ปล่อยให้เค้าสะบัดหู หรือสะบัดหัว สัปดาห์ละ2-3ครั้ง เนื่องจากการเช็ดหูบ่อยเกินไปอาจทำให้เยื่อบุช่องหูละคายเคืองได้

การป้องกันโรคหู

        เนื่องจากโดยปกติหูที่มีสุขภาพดีจะมีความสามารถในการป้องกันจากการติดเชื้อจุลินทรีย์นี้ได้ดี แต่ถ้าสิ่งแวดล้อมในช่องหูมีการเปลี่ยนแปลงไปอันเนื่องมาจากการแพ้ หรือมีความผิดปกติทางฮอร์โมน หรือมีความชื้น เชื้อแบคทีเรียและยีสต์จะสามารถเจริญเติบโตได้เป็นอย่างดี เป็นผลทำให้ไปทำลายกลไกการป้องกันการติดเชื้อที่ร่างกายมีอยู่ ดังนั้นสิ่งสำคัญที่ทำให้ช่องหูมีสุขภาพดี ก็คือ  ความสะอาด ควรตรวจสอบช่องหูของสัตว์เลี้ยงเป็นประจำอย่างสม่ำเสมอ โดยถ้ามีขี้หูเพียงเล็กน้อยถือว่าเป็นสิ่งปกติ แต่ถ้าสัตว์เลี้ยงชอบเล่นน้ำมาก หรือมีใบหูยาวห้อย หรือมีประวัติโรคของช่องหู ควรทำความสะอาดช่องหูเป็นประจำ  (2-3 ครั้งต่อสัปดาห์) นอกจากนี้ช่องหูที่มีขนยาวมากก็ควรตัดให้สั้น เพื่อให้มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก การรักษาโรคช่องหูควรรักษา หรือกำจัดสาเหตุของโรค ซึ่งเป็นเหตุโน้มนำทำให้เกิดปัญหาของช่องหูจึงจะทำให้การรักษาประสบผลสำเร็จและไม่กลับมาเป็นซ้ำอีก

วิธีทำความสะอาดหู

1.       จับสุนัขนั่งในท่าที่ถนัด ซึ่งส่วนใหญ่ต้องใช้ประมาณ 2 คน ในการทำในสุนัขที่ไม่เคยเช็ดหูมาก่อน อาจมีการดิ้นรน เจ้าของควรใจเย็น อย่าบังคับมาก ค่อยๆ เช็ด นานครั้งน้องหมาก็จะเริ่มชินไปเองค่ะ

2.       ถ้ารอบๆช่องหูมีขนยาวมาก ให้ตัดให้สั้น หรือในบางตัวที่มีขนงอกในรูหูให้ใช้แหนบค่อยๆดึงเพื่อให้มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก ไม่หมักหมมค่ะ

3.       ใส่น้ำยาทำความสะอาดหูลงไปในช่องหู

4.       บีบนวดบริเวณโคนหูประมาณ 20-30 วินาที เพื่อให้ขี้หูอ่อนนุ่มลงและหลุดออกมา

5.       ใช้ก้านไม้ที่พันด้วยสำลีชุบน้ำยาทำความสะอาดช่องหูให้ชุ่ม  ค่อยๆเช็ดขี้หูออกมา โดยเช็ดด้วยความนุ่มนวลตามแนวช่องหู ห้ามกระแทกเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ช่องหูทะลุได้

6.       ทำซ้ำๆกันจนช่องหูสะอาด

7.       ใช้สำลีชุบน้ำยาทำความสะอาดช่องหูเช็ดด้านในของใบหู

8.       เมื่อปฏิบัติภารกิจเสร็จเรียบร้อยแล้ว อย่าลืมที่จะให้รางวัลแก่น้องหมาด้วยค่ะ

การรักษา

การรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ ของปัญหาและภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นได้แก่

-          การติดเชื้อแบคทีเรียจะรักษาโดยการใช้ยาปฏิชีวนะที่เหมาะสมต่อชนิดของแบคทีเรียที่ก่อโรคนั้น

-          การติดเชื้อยีสต์จะรักษาด้วยยาต้านเชื้อราแบบเฉพาะที่ในช่องหูเพียงอย่างเดียว ถ้าในกรณีติดเชื้อรุนแรงนั้นจะรักษาด้วยยาต้านเชื้อราแบบเฉพาะที่ใช้ในช่องหูร่วมกับการกินยาฆ่าเชื้อยีสต์ร่วมด้วย

-          การติดไรในหู หลักสำคัญในการกำจัดไรในหูให้ได้ผลนั้นจะต้องรักษาด้วยยากำจัดไรทั้งที่อยู่ในช่องหูและตามส่วนอื่นของร่างกายด้วย ดังนั้นการหยอดหูเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ จำเป็นต้องใช้ยากำจัดปรสิตภายนอกที่อยู่ตามร่างกายร่วมด้วย

-          การรักษาการแพ้มักจะรักษาด้วยการหมั่นทำความสะอาดช่องหูอย่างสม่ำเสมอด้วยน้ำยาทำความสะอาดหู กินยาแก้แพ้ และเสริมกรดไขมันบางชนิด บางครั้งอาจจำเป็นต้องใช้ยาลดอักเสบที่มีผลกดระบบภูมิคุ้มกันร่วมด้วย

                        กรณีปัญหาช่องหูที่เกิดมาจากโรคอื่นในร่างกาย เช่น ความผิดปกติทาสงฮอร์โมน หรือการแพ้ จะต้องให้การรักษาสัตว์ทั้งตัว ไม่เฉพาะแต่ช่องหู เช่น การรักษาการแพ้สิ่งสูดดมนั้น จะต้องตรวจทดสอบการแพ้แล้วพยายามหลีกเลี่ยงสารดังกล่าว หรือการเสริมฮอร์โมนที่ผิดปกติ เป็นต้น

ที่มา: www.vs.mahidol.ac.th